ilk defa 1890 yılında bir alabalıktan izole edilen bakteriye 1894 yılında aeromonas salmonicida denilmiştir. 1924 yılında furunculosis alt komitesi kurulmuş ve bu hastalık üzerine çalışmalar yapılmıştır. ülkemizde görülen bir hastalık değildir. bunun nedeni onchorhyncus mykiss bu hastalığa karşı dirençlidir.

            ethiyoloji:

hastalık etkeni aeromonas salmonicida'dır. önceleri etkene bacterium salmonica, bacterium truttae, bacillus salmonicida isimleri verilmiştir. furunculosis hastalığı başta salmonidler olmak üzere salmon olmayanlarda (non-salmonid) görülür. hastalık, akut, subakut ve kronik tarzda seyredebilir. kronik tarzda seyrettiğinde balığın derisi üzerinde furunculler oluşmuştur. akut enfeksiyonlerda balıkta herhangi bir septum görülmeden balık ölür. populasyonun tamamındaki balıklarda hastalık kronik olmayacağından balıkların tamamında bu belirtiler görülmez.

not: furuncul; kıl veya yağ bezlerinin iltihaplanması (insanlarda görülen kan çıbanı ile özdeş) aeromonas salmonicida birçok yönleriyle motil aeromonas'lardan farklılık gösterir. a. salmonocida'nın üç alt türü bulunur:

 a. salmonicida subsp. salmonicida,

 a. salmonocida subsp. achromogenes,(a. salmonocida subsp. masoucida)

 a. salmonocida subsp. nova

            aeromonas salmonicida subsp.salmonocida (tsa) ‘da üretildiğinde kahverengi suda eriyen pigmentli kolonilerin oluşmasına neden olur. a. salmonocida subsp. achromogenes ve nova bunların kolonilerinde pigment meydana gelmezler. dolayısıyla renk ve hareketlerine bakılarak a.salmonicida subsp. achromogenes ile a. salmonocida subsp. nova'yı birbirinden ayırmak mümkün değildir. a. salmonicida gr(-) kısa, oval 1x1,7-2µm ebadında çomak şeklinde ve kokoid (yuvarlak) tarzda olabilen suşları asido-rezistans, kapsül yok, sporsuz ve hareketsiz bir bakteridir. a. salmonicida aerobik ve fakültatif anaeorobiktir. optimal üreme ısısı 20-22ºc'dir. bununla beraber 6-34ºc arasında ph 5,3-9'da üreyebilir. optimum ph 6,4-8'dir. chromojenik (pigment oluşturan) a. salmonicida subsp. salmoncida'nın hepsi tirozin ve fenilalanin ihtiva eden besi yerlerinde üretildiğinde kırmızı, kahverengi suda eriyen pigment oluştururlar. primer olarak izole edilen pigmentli suş şayet birkaç kez sub kültürü yapılırsa chromojenik özellik kaybolur. ancak serum içeren besi yerlerinde bu özellik geri döner. a, salmonicida glikozdan asit gazı(+) laktozdan gaz (-) oluşmuyor. maltozdan asit gazı, manitoldan(+) (subsp salmonicida) oksidatif ve fermangatif metabolizma ile glikozdan asit gazı oluşur.

            klinik ve otopsi bulgular

            hastalık kronik veya akut olabilir. hastalık kronik olarak seyrediyorsa furunküller görülür. eğer akut tarzda ise hiç belirti göstermeden 2-3 gün içinde ani ölümler meydana gelir. populasyondaki bireylerin hepsinde enfeksiyon kronik olmayacağı için balıkların hepsinde furunkül görülmez. karaciğerde lipid dejenerasyonu var ise renkte kararma görülür.            

             etkenin izolasyonu

hasta balıkların yüzeyindeki lezyonlardan ve böbreklerden alınan numunenin tsa ve bhia'ın üzerine ekimlerin yapılmasıyla etken izole edilir. tsa besi yerleri üzerinde 20-25ºc'de 3-4 gün inkübasyondan sonra etrafı kahverengi etkenin kolonilerinin oluştu gözlenir. kolonilerin aeromonas salmonicida olarak identifikasyon (adlandırılması) ile kesin teşhis konulur.

            hastalığın coğrafi dağılımı:

hastalık ilk defa 1894 yılında almanya'da brown trout üretimi yapılan bir kuluçkahanede ortaya çıkan enfeksiyondan teşhis edilmiştir. 1900'lü yıllarda avusturalya, belçika, fransa, ingiltere, irlanda, isviçre, kanada ve japonya'da hastalık görülmüştür. japonya'da a. salmonocida subsp. masoucida alt türü izole edilmiştir. ancak avustralya, yeni zelanda ve türkiye'de hastalık tespit edilmemiştir. isviçre'de çok sıkı karantina tedbirleriyle hastalığın eradikasyonu (hastalığın kurutulması) gerçekleştirilmiştir.

            korunma ve tedavi:

furunkulosis'den korunmak için yavru ve yumurta giriş çıkışına dikkat edilmelidir. furunkulosis semptomu görülen anaçlardan yumurta alınmamalıdır. salmonidlerin yumurtalarının ithalinde ve taşınmasında mutlaka dezenfeksiyon uygulanmalıdır. etken (aeromonas salmonicida) uzun süre toprakta (çamurda), ağda, çiftlik materyallerinde canlı kalabilir. kullanılan malzemeler dezenfekte edilmelidir. hastalıklarda kemoproflaksi'yi savunanlar vardır. ancak rezistanslık gelişmesi nedeniyle sakıncalıdır. ancak hastalık çıkan işletmeyi erken teşhis ve tedavi kurtarır. bu amaçla antibiyogram sonuçlarına göre antibiyotikler, nitrofuranlar, sulfanamidlerden yararlanılabilir. sulfamerazine 200mg/kg ca dozunda 15 gün, oxytetracycline 50-70mg/kg ca dozunda 10 gün, furazolidone 25-75mg/kg ca dozunda 20 gün kullanılır.

hastalığı atlatan balıklarda portörlük şekillenebilir. portör balıklar dışkılarıyla ortama etkeni yayarlar. ayrıca furunküllerin açılmasıyla ortama sürekli olarak etken olan bakteriler bırakılır. hastalık direkt deri veya ağız yoluyla bulaşır. a. salmonicida'ya göre aşılar geliştirilmiş, enjeksiyonla yapıldığında aşılarda %50 koruma sağlanmıştır. şu ana kadar başarılı bir aşı geliştirilememiştir. iyi bakım, besleme, ayrıca hastalığın girişini önleyecek tedbirler alınmalıdır.